“Siyaset günleri gelip çatmadan / Açılın kapılar Şah’a gidelim”
[İsmail Engin] Aleviliğin siyasallaştırılması tartışmaları günümüzde yeni bir aşamaya ulaşıyor. Farklı siyasal ve ideolojik ayrımlar üzerinden Alevi kimliğinin yeniden tanımlanmaya çalışıldığı bir süreç yaşanıyor.
Özelciler – Pirocular ayrımı, MHP ile DEM Parti ve CHP eksenli yaklaşımlar, Dersim merkezli tartışmalar, Abdülhamidçiler ile İttihatçılar arasındaki tarihsel kamplaşmalar, Meşrutiyetçilik ve Cumhuriyetçilik eksenindeki görüş ayrılıkları, etno – dinci özerklik ve ulusalcılık – Seyit Rıza ve Kemalizm –; etnisitede Türklük – Kürdlük tartışmaları ... tüm bunlar, Alevilik başlığı altında yeniden siyasal gündeme taşınıyor, orada taraftar buluyor. Söz konusu görüşlere, Alevi kimliğini önceleyen çevrelerde kemikleşmiş şekilde rastlanıyor.
Öte yandan, İç Anadolu ve Doğu Anadolu Alevileri arasındaki farklılıklar örtük şekilde siyasal tartışmaların konusu haline gelirken, dinî yapıların kendi içindeki ayrışmaları yeniden görünür oluyor.
Bir başka ifadeyle, İç Anadolu ve Doğu Anadolu Alevileri siyasetle harmanlanıyor; “pençeliler” ve “tarikliler” yeniden bariyerlerle ayrışıyor.
Demem o ki, siyasetin giderek belirleyici olduğu bir döneme girilirken, Aleviliğin de siyasal rekabetin unsurlarından biri haline geldiği gözleniyor.
Elbette bireysel düzeyde siyaset yapmak herkesin en temel demokratik – vatandaşlık hakkıdır.
Ancak, tartışmanın merkezinde yer alan soru şu:
Dinî ve inançsal kimlikler, siyasal aidiyetlerle ne ölçüde iç içe geçirilebilir; Alevilerin laiklik talepleriyle ne ölçüde uyuşabilir?
Bu noktada, “siyasal Alevilik” kavramı giderek daha fazla görünür oluyor ve Alevi inanç kurumlarında siyasal kimlikler belirleyici hâle geliyor.
Alevi öğretisinde önemli bir yere sahip olan “Kırklar Meclisi” anlatısı, bu manevi zemine siyasal kimliklerle çıkılmasının, Alevilik anlayışıyla bağdaşmadığını gösteriyor.
Zira, “Kırklar Meclisi”ne “peygamber” sıfatıyla bile giremedi, sıfatlarından arınarak girebildi!
Ancak, günümüzde bazı siyasetçiler, parti kimlikleriyle inanç mekânlarında ve dergâhlarda görünür rol üstleniyor. Bu durum, Aleviliğin siyasal alanla iç içe geçirilmesinin en somut örneklerinden biri olarak kayda geçiyor. Çünkü, siyasetçi, siyasal – parti – kimliğiyle o meydanda – dergâh – post[un]a oturuyor, “dergâh” yönetiyor. Yetmiyor, Alevi kurumlarının “örgütlenme” faaliyetleri içinde aktif – başat oluyor.
Dikkat çekici yönlerden biri, bu gelişmelere yönelik eleştirilerin yeterince yüksek sesle dile getirilmemesi ve inanç kurumlarının siyasal etkilerden bağımsız kalmaması oluyor.
Yaşanan süreç, Aleviliğin siyasallaştırılmasının en belirgin örneklerinden biri hâlinde geliyor.
Camiden siyasetin çıkarılması talepleri, Cemevine siyaseti sokmamak; İmamın dinî kimliğiyle siyaset yapmasına karşı olmak, Dedenin o kimliğiyle siyaset yapmamasıyla örtüşürse, laiklik talepleri anlam kazanıyor. | @ismailenginhd [08.06.2026]
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder