[İsmail Engin] Yapay zekâ sohbet robotları artık yalnızca üretkenlik araçları olarak değil, insanın teknolojiyle kurduğu ilişkinin kültürel ve sembolik boyutunu anlamaya çalışan araştırmaların da odağında yer alıyor.
Antropologlar Mark Friis Hau ve Jakob Krause-Jensen, bu ilişkiyi açıklamak için dikkat çekici bir kavram öneriyor: “Dijital şamanlar”.
Mark Friis Hau ve Jakob Krause-Jensen’in “Anthropology of Consciousness” dergisinde 2025 yılında yayımlanan “Virtually Shamans: An Anthropological Perspective on AI Chatbots” başlıklı makalesi, yapay zekâ sohbet robotlarının yalnızca teknolojik bir yenilik olmadığını, aynı zamanda insanların anlam üretme biçimlerini dönüştüren yeni dijital aracılar haline geldiğini savunuyor.
Çalışmaya göre, yapay zekâ kullanıcıları, yalnızca bir yazılımı kullanan kişiler değil.
Mark Friis Hau ve Jakob Krause-Jensen, kullanıcıların insan deneyimi ile algoritmaların karmaşık bilgi dünyası arasında aracılık eden yeni bir konuma yerleştiğini öne sürüyor.
Bu yaklaşım, tarih boyunca şamanların insanlar ve görünmeyen bilgi – deneyim alanları arasında üstlendiği rol ile günümüzün yapay zekâ kullanıcıları arasında kavramsal bir benzerlik kuruyor.
