İsmail Engin : Australia’lı Alevilerin Sesi [1995]

[İsmail Engin] “Australia’lı Alevilerin Sesi”, “Melbourne Alevi Merkezi Yayın Organı” olarak “Ocak – Şubat 1995”te yayınlanmaya başlanmıştır. 22 sayfalık ilk sayısının “Yayın Kurulu” Mehmet Gündoğdu ve İlker Aydın’dan ibarettir. 

Victoria merkezli derginin ön kapağının sol üst köşesindeki logosu Avustralya kıtasının üzerinde duran, tuttuğu sazını başının üzerinde iki elleriyle kaldırmış ozandır. Grafikte ozanın başı güldür. Sembol olarak Banaz’daki “Pir Sultan Abdal Heykeli”ni andırmaktadır.

“İçindekiler” iç kapaktadır. 

Derginin yazıları şunlardır:

Australia’lı Alevilerin Sesi imzalı “Çıkarken” [ibid, 1], Mehmet Gündoğdu imzalı “Dedenin Köşesi – Hü Dost” [ibid, 2], Hayati Doğan imzalı “Bir Başlangıca Merhaba Diyebilmek” [ibid, 3], İlker Aydın imzalı “Can gözü – Şu Alevilik de Olmasa” [ibid, 4-5], T. Yılmaz imzalı “İnsan Hakları Günü 45” [ibid, 6], O. Yılmaz imzalı “Kadın – Toplum Katmanlarında Kadın” [ibid, 7], T. Yılmaz imzalı “Gençlik – Sistem ve Gençlik” [ibid, 8],  “Kültür Sanat Edebiyat – Yunus ve Sevgi” [ibid, 9], T. Arslan imzalı “Şehir Başlar – Şiir” [ibid, 10], Hasan Dönmez imzalı “Öykü – Bayram Namazı Hiç Rekattır (Bu gerçek bir yaşam öyküsüdür.)” [ibid, 11-12], Özgül Çınar imzalı “Düşünce – Şiir” [ibid, 13], imzasız “Australia” [ibid, 14-15], imzasız “Göç” [ibid, 16-17], Serdal Çınar imzalı “Cem ve Kültür Evimiz Alındı” [ibid, 18], imzasız “Sosyal ve Kültürel Etkinlikler” [ibid, 19], imzasız “Mizah” [ibid, 20], Fatma Aydın’ın “Dorothy Law Nolte”den çevirisi “Çocuk – Çocuk Nasıl Yetiştirilirse Öyle Yaşar” [ibid, 21], Muharrem Aydın’ın hazırladığı “Bilmece Bulmaca”dır [ibid, 22].

Australia’lı Alevilerin Sesi imzalı “Çıkarken” [ibid, 1] başlıklı yazıda derginin neden çıkarıldığı ve amaçları, sıralanmakta; Alevilik betimlenmektedir:

İsmail Engin : Yurtsever Birlik [Birlik Bülteni, 1979]

[İsmail Engin] “Yurtsever Birlik”, “Türkiye Birlik Partisi Yayın Organıdır” ve “Birlik Bülteni” olarak ilk sayısı 10 Mayıs 1979’da çıkarılmıştır. 

Derginin ilk sayfasının sol üst köşesinde kırmızı bir kare - kutucuk içinde daire olarak sıralanmış 12 yıldız, onların ortasında aslan, aslanın altında büyük harflerle TBP vardır. 

İlk sayfanın sağ üst köşesinde Mustafa Timisi’den yapılan 

“İçinde yaşadığımız huzursuzluktan kurtuluş yolu, kendimize dönmektir. Başkasından çare beklemek kendimizi tekrar aldatmaktır. Çareyi, umudu kendimizde bulmalıyız” 

alıntısı kare içinde verilmektedir.

8 sayfadan ibaret İstanbul merkezli Bülten’in “Sahibi” “TBP Adına Genel Başkan” Mustafa Timisi, “Yazı İşleri Müdürü” Veli San’dır. Fiyatı 250 kuruştur.

Mustafa Timisi’nin “Çıkış Yolumuz” başlıklı yazısı, Bülten’in ilk sayfasını kaplamaktadır; devamı 7. sayfadadır. [ibid, 1, 7]

Timisi, bu yazıda, TBP’nin “devrimci – toplumcu mücadele” ile 1981 Genel Seçimlerine hazırlandığını söylemektedir:

İsmail Engin : Sosyal Demokrat Dergisinin Kapak ve Dosya Konusu - Türkiye’de Aleviler ve Alevilik [2012]

[İsmail Engin] “İmtiyaz Sahibi ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü”nün Erol Kızılelma, “Genel Yayın Yönetmeni”nin Aydın Cıngı, “Genel Koordinatör”ün Ercan Karakaş olduğu,;“Yayın Kurulu”na bu isimlerin dışında İnan Dağdelen ve Altan Ertürk’ün dahil bulunduğu “Aylık Siyasi Dergi” “Sosyal Demokrat”ın Eylül 2012’de yayınlanan 48 sayfadan ibaret 21. sayısının dosya konusu “Türkiye’de Aleviler ve Alevilik”tir.

İlgili dosyaya; Emel Sungur “Türkiye’de Alevi Olmak” [ibid, 4-7], Turan Eser “Alevi Talepleri Üzerine Düşünmek” [ibid, 8-10], Kazım Genç “Zorunlu Din Dersi – Hukuki Değerlendirme ve Aleviler Üzerindeki Etkileri” [ibid, 11-13], Ercan Karakaş “Alevilerin Talepleri ve Siyasi Partiler” [ibid, 14-16], Deniz Tansi “AKP Dış Politikasında ‘Alevilik’” [ibid, 17-19] konulu yazılarıyla katkı yaparken, “Serbest Yazılar” kısmında Ali Kenanoğlu’nun “Hatay Gözlemlerim Üzerine” [ibid, 22-25] başlıklı yazısı dikkat çekmektedir. 

“Pir Sultan Abdal 2 Temmuz Kültür ve Eğitim Vakfı Başkanı” Emel Sungur, “Türkiye’de Alevi Olmak” konulu yazısına; 

“Alevilikte Anadolu topraklarında yaşayan bütün inançların etkisi görülür. Alevilik ne İslam’ın özüdür, ne de inanç merkezi cami olan ve Ramazan orucu tutan, namaz kılan insanların oluşturduğu bir inanç, bir yaşam biçimidir.” [ibid, 4]

girişiyle başlamaktadır. 

Sungur, burada “Alevilik tarifi tek şekle sokulamaz” [ibid, 4] vurgusuyla “Yüzyıllardır Alevilik tarifi yapmaya çalışan devlet bugüne kadar bütün yok sayışlara rağmen yok edemediği Aleviliği asla yok edemeyecektir” [ibid, 4] demektedir. 

Yazısında “Emperyalistler, neden dinsel inançlara sarılırlar?” [ibid, 5] sorusunu da sorgulayan Sungur, “Resmi din politikasının Aleviler etkisi” [ibid, 5-6] üzerinde durmaktadır. 

İsmail Engin : Bilim ve Ütopya Dergisinin Kapak ve Dosya Konusu - Anadolu Aleviliği [1996]

[İsmail Engin] “Sahibi”nin Gökyüzü Sanat Ürünleri Ltd. Şti adına Ferit Ülsever; “Yayın Yönetmeni”nin Ender Helvacıoğlu; “Sorumlu Müdür”ün Metin Aktaş’ın olduğı İstanbul merkezli “Aylık bilim ve politika dergisi” Bilim ve Ütopya’nın Ağustos 1996’da yayınlanan 64 sayfalık 26. sayısının kapak paketi “Kökeni, tarihi ve bugünüyle Anadolu Aleviliği” adını taşımaktadır.

Kapak ve dosya konusunun içeriğini Ali Balkız “Çağdaşlaşma ve Alevilik” [ibid, 8-9], Çetin Yetkin “Ha Kızılbaş ha Türk!” [ibid, 9], Baki Öz “Manicilik ve Alevi-Bektaşilikteki izleri” [ibid, 10-11], Nejat Birdoğan “Zorunlu bir yanıt – Batınilik ve Hasan Sabbah” [ibid, 12-14], Haluk Hepkon “Burçay Anger’e yanıt – Tarih gerçekten de hafiflik kaldırmaz” [ibid, 15], İlhan Cem Erseven “Budizm ve Bektaşilikte ortak motifler” [ibid, 16-17], Abdülbaki Gölpınarlı “Mevlevilik ve Bektaşilik” [ibid, 18-19], Yatağanoğlu Alimcan “Oğuzlardan Yatağan Mahmut Sultan” [ibid, 20-21], Niyazi Öktem “Bahailik ve ütopya” [ibid, 21], Bedri Noyan “Bektaşilikte dokunulmayan hayvanlar” [ibid, 22] başlıklı makaleleriyle doldurmaktadır.

Dergide imzasız kaleme alınan “Anadolu Alevilerinin genel görünümü” ile “Tarihte ve günümüzde Alevilik” başlıklı yazılar da vardır.

“Anadolu Alevilerinin genel görünümü” başlıklı yazıda [ibid, 6-7] “Anadolu Aleviliği” için;

“gerek yurdumuzda, gerekse kimi komşu ülkelerin bize teğet bölgelerinde yaşayan bir kesim toplulukların İslamlıkta ve Hıristiyanlıkta bulunmayan bir takım özelliklerle donanmış inanç ve tapınmalarının, özetle dinlerinin ortak adıdır” [ibid, 6]

tanımlaması yapılmakta; devamında şu görüşler ileri sürülmektedir:

“Sınırlarını çizdiğimiz bölgede yaşayan toplulukların inançlarının tümü birbirine eş değildir. Ortak ritleri olduğu gibi birbiriyle benzeşmeyen ritleri de vardır. (...) Bu nedenle Anadolu Aleviliği, bir federasyon da sayılabilir. (...) Söz gelimi; kökenini Şaman dininden alan bir rit, Zerdüşt etkisinde kalan Kürt/Zaza topluluklarına zamanla geçmiş görünmektedir. Adak ağaçlarına bez bağlama bu etkinin tipik örneğidir.

(...) Ele aldığımız inanca ‘Alevilik’ adının verilmesi yuvarlak olarak yüz yıllık bir olgudur.” [ibid, 6]

İsmail Engin : Yeni Yol’da Yeni Dünya’da Birlik ve Türkiye’de Bektaşilik [1971] - Nakşilikle Bektaşilik aynı kökenli mi? Hıristiyan Bektaşilik?

[İsmail Engin] “Yeni Yol’da Yeni Dünya’da Birlik”, 3. sayısı “Geniş Cepheci Sosyalist Birlik” mottosuyla yayınlanan ve Abidin Nesimi’nin çıkardığı; İstanbul merkezli dergidir.

31 Mart 1971’de 200 kuruş fiyatla yayınlanan 32 sayfalık 3. sayısının kapağında “İçindekiler” vardır.

Derginin künyesinde “Yazışma Adresi” A. Fatinoğlu adına kaydedilmektedir. 

Belirtilen sayıda “Okurlarımıza” dışında; “Geniş Cephe’nin Kurulması (III)”, “Yolundan Saptırılan Türkiye, “Dünya Politikaları İçinde Türk Politikası”, “Türkiye’de Bektaşilik: III - Bektaşilik ve Bütünleşme” yazıları, imzasız olarak yayınlanmaktadır.

Dergi, Birlik Partisi Genel Başkan Yardımcısı Orhan Arsal’ın “Birlik Partisi Mensuplarına Çağrı”sıyla okunmaya başlanmaktadır. Çağrı, adı geçen parti mensuplarına derginin önerilmesini ve parti üyelerinin abone olmasını, bulmasını içermektedir. [ibid, 2]

Abidin Fatinoğlu’nun kaleme aldığı “Okurlarımıza” başlıklı yazıda [ibid, 3-5] Birlik Partisi ile dergi arasında organik bir bağın bulunmadığı vurgusu yapılmakta [ibid, 3] ve eklenmekdir:

“(...) ne Parti’nin tasarrufları, Dergi’mizi, ne de Dergi’mizin tasarrufları Parti’yi ilzam eder. Birlik Partisi’nin niteliği; genellikle, halkın halk tarafından halk için idaresini öngörmesi, özellikle, şehirlerden uzak hücra köylerde, ormanlık mıntıkalarda yaşayan halkın sınıfsal sorunlarını bilimsel ekonomi politik açısından çözmesidir. 

Parti’nin bu niteliğile, Dergi’mizin niteliği tam çakışır biçimdedir. Gerek Birlik Partisi ve gerekse Birlik Dergisi, bu hususun, bundan yediyüz yıl önce, Pir Hünkâr’ın büyük bir sezişle, formüle ettiği Hadimülfukaralık, Ser Leşkerifukaralık, Tevellâ ve Teberra ilkelerinde çözümlendiği kanısındadırlar.” [ibid, 3]

“Türkiye’de Bektaşilik: III - Bektaşilik ve Bütünleşme” başlıklı yazıda [ibid, 27-32] Bektaşilik, “Türk Aleviliği” olarak nitelenmekte ve Alevilik öncelikle köken itibariyle ele alınmaktadır:

İsmail Engin : Yeni Yol’da Yeni Dünya’da Birlik” ve Alevilik [1971] - 'Hiç tereddüdsüz şunu diyebiliriz: her Alevi sosyalisttir.'

[İsmail Engin] 2. sayısı “Geniş Cepheci Sosyalist Birlik” mottosuyla yayınlanan ve Abidin Nesimi’nin çıkardığı; İstanbul merkezli dergidir.

23 Şubat 1971’de 200 kuruş fiyatla yayınlanan 32 sayfalık 2. sayısının kapağında “T.B.M.M. Reisi Mustafa Kemal”in 29 Kasım 1920’de yaptığı bir konuşmadan alıntı vardır.

Derginin künyesinde “Sahibi ve Sorumlu Yönetmeni” M. Z. A. Fatinoğlu kaydına rastlanılmaktadır. 

Belirtilen sayıda “Okurlarımıza”, “Yarım Ayın Olayları”, “Geniş Cephenin Kurulması (I)”, “Türkiye’de Sosyalist Düşüncenin Gelişmesi”, “Türkiye’de Alevilik (I)”, “Türkiye’de Alevilik (II), “Doğunun Etnik Sorunları”  başlıklı yazılar bulunmaktadır. Yazıların tamamı imzasızdır.

“Okurlarımıza” başlıklı yazıda [ibid, 3-7]; 

“Dergi sahibinin bir alevi ana ve babadan dün yaya gelmiş bir sosyalist oluşu, akla bazı çağrışımlar getirebilir: (genellikle dinler, özellikle İslam dini ve Alevi mezhebi karşısındaki tutumumuzun ne olacağı sorunu gibi) 

A — Biz, her dine, her din mensubuna saygı duyarız. Fikren materyalistiz. Allâh ve Peygamber konusunda, fıtrat ve tekvinde (Dehr) suresinde ön görülen esaslara saygı duyarız. Bundan ötürü Ebu İshak Ravendi, Ebu Bekr Razi gibi Dehrîyundan bir Aleviyiz. Yani Melâmet Ehliyiz. Siyasette, kesin olarak, laik düşünceden yanayız... 

Laikliğimiz, Millî Şefin laiklik anlayışı değil, Çağdaş Batı Dünya’sı anlayışıdır. (Yani biz laik’iz, parecletiste değil...) 

Bizim laikliğimiz özetle şöyledir: 

1 — Lozan Ahitnamesi ile İsevî’lere Musevî’lere tanınan bütün hakların Sünnî ya da Alevî bütün Muhammedi’lere tanınması, 

2 — (...) ibadetlerin, ayinlerin yasaların teminatına bağlanması.. Nakşî-i Halidî’ler Hatm-i Hacekân, Aleviler Cem... ayinlerini devlet himayesinde yapabilmelidirler. 

3 — Miktarı onbeş milyonu bulan Alevî çocuklarına devlet mekteplerinde din dersleri adı altına Hanefi İlmihali okutulmaktadır. Buna kesin olarak son verilmesi gerekir. Devlet okullarında ya din dersi okutulmaz, veya okutulacaksa, bunun objektif olarak hem Sünnî hem de Alevî İlm- i Hal’ini öğretici doğrultuda olması gerekir. 

İmanda Maturidi’yi, amelde Hanefî’yi esas alan Diyanet İşleri Reisliği kesin olarak bir Devlet Orğanı olmaktan çıkarılmalıdır. 

Diyanet İşleri Reisliği ödeneği Gayr-i Müslim’lerden Alevî’lerden alınan vergilerden ödenmektedir. Diyanetişleri, Gayr-i müslimlerin, Alevîlerin inançlarına saldırması, onlardan haraç alması vatandaşlık görüşü ile bağdaşmaz. Bu kuruluş, kanunen değilse bile, fiilen mevcut olan İlim Yayma, Cami Yaptırma şeklindeki Sünnî cemaat teşkilâtı emrine verilmeli, T.B.M.M. de İslâm Cemaat teşkilatınm organik yasalarını tedvin etmelidir. (...)” [ibid, 4-5]

İsmail Engin : Mahir Kaynak'ın da katkı yaptığı bir dergi : Yeni Yol’da Yeni Dünya’da Birlik [1971]

[İsmail Engin] “Türkiye’nin Bağımsızlığı ve Emekçinin Özgürlüğü İçin Savaşır” mottosuyla Abidin Nesimi’nin çıkardığı; İstanbul merkezli “Onbeş Günlük Geniş Cepheci Sosyalist Dergi”dir.

1 Şubat 1971’de 200 kuruş fiyatla yayınlanan 32 sayfalık 1. sayısının kapağında “Türkiye’nin Bağımsızlığı için Geniş Cephede ilk Adım” yazmaktadır.

Derginin künyesinde “Sahibi ve Sorumlu Yönetmeni” M. Z. A. Fatinoğlu kaydına rastlanılmaktadır.

İlk sayıda “Yeni Yol’da - Yeni Dünya’da Birlik Neden Çıkıyor”, Mehmet Ergün Sarı imzalı “Genel Olarak Gençlik ve Gençlik Eylemleri”, “Okurlarımızdan Özür Dileriz” başlıklı yazılar bulunmaktadır.

İmzasız yayınlanan “Yeni Yol’da - Yeni Dünya’da Birlik Neden Çıkıyor” başlıklı yazıda, “Derginin Temel İlkeleri”, “Yeni Yol’da – Yeni Dünya’da Birlik (Yayına Başlarken”, “Ekonomik Bünye Krizi”, “Politik Konjonktür Krizi”, “Şekilsiz Birlik Dergisinden Yeni Yol’da – Yeni Dünya’da Birlik Dergisine”, “Yeni Yol – Yeni Dünya Dergileri ve Türkiye’de Sosyalist Akımlar”, “Yeni Yol – Yeni Dünya”, “Yeni Yol’da – Yeni Dünya’da Birlik”, “Türkiye’de Sosyalist Gruplar Skalalarında Birlik”, “Marksolog Değil, Marksist Olmak”, “Sosyalizmi Tanımlamak”, “Sosyalizmi Gerçekleştirmek”, “Türkiye’de Sosyalist Grupların Tutumu”, “Niçin ve Nasıl Bir Geniş Cephe?”, “Grup – Parti – Cephe”, Türkiye’de Sosyalist Çaba”, “Geniş Cephe Niteliği” konularında bilgiler verilmektedir.

İsmail Engin : Ezilenler

[İsmail Engin] İlk sayısı “On Beş Günde Bir Çıkar Toplumcu Gazete” mottosuyla 25 Aralık 1968’de yayınlandı. 

Üzerindeki “Fiatı” 25 kuruştur. 2 sayfa, tek yapraktan ibarettir. 

“Sahibi ve Sorumlu Müdürü” Kemal Burkay; “Yönetim Yeri” Tunceli’dir. Ordu’da dizilmiş ve basılmıştır.

“Tunceli Köylüsü Toprak Reformu istiyor“ manşetiyle çıkmıştır. Devamında; “Ülkemizin ve köylümüzün kalkınması için toprak reformu şarttır. Hiç bir ülke, toprak reformu yapmadan ileri ülke olamamıştır” alt başlığı vardır. Haberde, köylülerin Başbakan ve TBMM Başkanlığı ile ilgililere sundukları dilekçelerden örnekler verilmektedir:

"Tunceli Mazgirt İlçesi Hasorik Köyü halkındanız. Gerek kendi adımıza, gerekse topraksız ve yoksulluk içinde yüzen bütün Hasorik köylüleri ve bizim durumumuzda olan bu ülkenin binlerce, yüz binlerce topraksızı, yarıcısı adına (...)"

toprak verilmesi talep edilmektedir.

"Keban’da Dönen Dolaplar" başlıklı haber ilk sayfanın diğer haberidir.

İsmail Engin : Cem Spor Kuruldu, Cem Evi Bülteni [1996] - Baselland ve Çevresi Alevi Bektaşi Cem Evi Yayını

[İsmail Engin] Ve “Cem Spor Kuruldu” : “Cem Evi Bülteni” [1996] - “Baselland ve Çevresi Alevi Bektaşi Cem Evi Yayını”

“Basel ve Çevresi Alevi Bektaşi Tanıtma Kültür Evi Yayını” olarak yayın hayatına 1994’te başlayan “Kültür Evi Bülteni”nin 2. sayısı Ekim 1994’te çıkıyordu.

Bültenin 3. sayısı “Baselland ve Çevresi Alevi Bektaşi Cem Evi”nin yayını şeklinde “Cem Evi Bülteni” adıyla Ağustos 1996’da okurun ilgisine sunuluyordu.

Kapağında Hz. Ali’nin imgesel grafiği bulunuyordu.

Sahibi, Yönetim Kurulu adına Kemal Özbey’di. Yazı Kurulu’nda Erdal Demir, Cafer Koç, Hatip Erdem, Burcu Kalman, Ali Ekber Ölmez, Mürsel Ece ve Hüseyin Şahin isimlerine rastlanıyordu. “Cem Post Dedeleri” künyeye eklenmişti: Zeynal Arıca, Rıza Özçakmak.

A4 ebatındaki 12 sayfadan ibaret Bülten’e “İçindekiler” de kaydedilmişti: “Kapak”, “Önsöz”, “Cem Evimizden Size”, “Post Dedelerinin dilinden”, “Muhabbet Sofrası”, “Bizim Penceremizden”, “Bacıların Köşesi”, “Gençlerin Dilinden”, “Güncel Olaylar”, “Şiir Köşesi”, “Bektaşi Fıkraları”, “12 İmamlar”.

Bülten’in iç kapağında “Cem Evimizde vereceğimiz Kültürel faliyetlert ve Kurslarımız” ile “Cem Spor Kuruldu” başlıklı haberler dikkat çekiyordu.

“Cem Evimizden Sizlere” başlıklı yazıda, Bültenin yeniden çıkarıldığı ve aylık bir derginin yayın hayatına girmesinin tasarlandığı ifade ediliyordu.

İsmail Engin : Kültür Evi Bülteni [1994] - Basel ve Çevresi Alevi Bektaşi Tanıtma Kültür Evi Yayını

[İsmail Engin] 1994, İsviçre’de Alevi örgütlenmesinin görünür olduğu bir yıl. Kültür evleri kapsamında Aleviler kamusal alanla buluşmaya başlamışlar..

“Basel ve Çevresi Alevi Bektaşi Tanıtma Kültür Evi” bu bağlamda bir odak haline gelmiş. Nihayetinde 1 Ağustos 1994’te “Kültür Evi Bülteni”ni çıkarmışlar. 

İlk Bülten, 4 sayfalık A4 ebatında “Parasız” dağıtımdadır. 

Kapağında teslim taşı içinde 12 yıldız ve “Alevi Bektaşi Tanıtma Kültür Evi” yazısı, ortasında sembolleştirilmiş Hacı Bektaş Veli resmi ile dikkat çekmektedir. Hemen altında “Ulu Pir Hünkar Bektaşi Veliyi 700.Üncü Yılında Saygıyla Anıyoruz...” yazısı bulunmaktadır. 

Bültendeki tüm yazılar, bireysel imzasızdır; kurum adınadır.

“Kültür Evimizde...” başlıklı yazıda şu hususlar vurgulanmaktadır:

“Kültür evimizin değerli üyeleri, aziz canları. Açılışımızın altıncı ayını geride bırakırken, Alevi Bektaşi tanıtma kültür evimiz, inanç, özgürlük ve demokrasi taleplerinin öncülüğünü İsviçrede ve avrupanın diğer ülkelerinde üzerine düşen görevi başarıyla sürdürmektedir.