İsmail Engin : Enternasyonalizm mi, Aşiretçilik mi?, 2'55'' [03.02.2026]
etno-din[i] temelli bir kimlik siyaseti ve iktidar formu... :
6 Şubat 2026 Cuma
2 Şubat 2026 Pazartesi
İsmail Engin : Şah İsmail - Kimlik Tartışmalarının Öznesi [Video]
İsmail Engin : Şah İsmail - Kimlik Tartışmalarının Öznesi, 2'49'' [30.01.2026]
Son dönemde “Rojavayê” ve “Kobanê” adları yüksek sesle telaffuz edilmeye başlanınca, hele ki kimi Alevi çatı örgütleri de “Rojavayê” ve “Kobanê” (Ayn el-Arab) için harekete geçince, ve bazıları da sokağa çıkınca Türkiye’de tuhaf bir refleks devreye girdi: Tarih sahneye çağrıldı. Ve sahneye çağrılan ilk isim de Şah İsmail oldu. Soru tanıdık: Şah İsmail Kürd müydü, Türk müydü? Tartışma hızla iki cepheye ayrıldı. Bir taraf “Kürd'tü” dedi, diğer taraf “Türk”:
30 Ocak 2026 Cuma
İsmail Engin : Alevi Tarihi – Alevilikte Dönüşüm .. Tartışmalardan Kurumsallaşmaya Uzanan Süreç [Video]
İsmail Engin : Alevi tarihi – Alevilikte Dönüşüm .. Tartışmalardan Kurumsallaşmaya Uzanan Süreç, 2'56'' [28.01.2026]
- sınıfsız toplum idealinden idareci sınıfına -
"son yıllarda Ocaklar çözülür, dernek ve vakıf örgütlenmelerine dönüşürken Alevi kurumlarında “Başkanlar dönemi” olarak adlandırılabilecek bir değişim de yaşanıyor.
Aleviliğe özgü yapıda Ocak, “Dede” ve talip kavramları, yeni dönemdeyse Dernekler, “Pir”ler “Başkanlar” ve Dernek üyeleri ortaya çıkıyor.
O güne kadar görülmeyen “Başkanlık” ve yönetim kurulu görevleri; hatta “Onursal Başkan” unvanları oluşuyor.
Ve bu durum Alevilikte tarihsel olarak bulunmayan bir idareci sınıfını ve kadrolaşma sürecini beraberinde getiriyor.
Yeni – farklı yapı, 'tüzük Aleviliği' olarak adlandırılan kurumsal modelin sonucu..
Gelinen nokta; Aleviliğin, tüzükler aracılığıyla devletle kurumsal bağ kurarak hukuki ve fiili adaptasyon sürecine işaret ediyor."
25 Ocak 2026 Pazar
İsmail Engin : Cemevi - Bir Mekândan Fazlası [Video]
İsmail Engin : Cemevi - Bir Mekândan Fazlası, 2'59'' [25.01.2026]
"'Cemevi' kavramı ilk kez ne zaman kullanıldı? (...)
(...) Cemevleri bu dönemde çoğaldı. Ama bir sorun vardı: Cemevleri, yürütmenin de etkisiyle ibadethane olarak değil, dernek ya da vakıf binası olarak tanımlandı.
Tabelalarda 'Kültür Derneği', 'Kültür Merkezi', 'Cem Kültür Derneği' yahut 'Cem Kültür Merkezi' yazması da bu yüzden. Bir yanda cem yapılıyor, öte yanda resmî olarak 'ibadet yokmuş' gibi davranılıyordu.
Günümüzde halen 'Cemevi Kültür Derneği' veya 'Cemevi ve Kültür Merkezi' kaydına rastlanılmakla birlikte artık doğrudan 'Cemevi' deniliyor.
Esasen, Türkiye’nin değişik yerlerinde “dede evi”, “dede damı”, “ meydan evi”, “cem damı”, “baba evi”, “mürebbi evi” ... olarak adlandırılmaktaydı. “Cemevi” kavramınaysa (...) rastlanıyor" :
20 Ocak 2026 Salı
İsmail Engin : Ali Ekber Çiçek’te Haydar Haydar - Alevi Belleğinde Bir Kayıt Sorunu [Video]
İsmail Engin : Ali Ekber Çiçek’te Haydar Haydar - Alevi Belleğinde Bir Kayıt Sorunu, 2'52'' [19.01.2026]
Usta sanatçı Ali Ekber Çiçek, 26 Nisan 2006’da aramızdan ayrılmıştı. Almanya’daki Alevi toplumu içinde çerağların uyanışına katkılarıyla anılan Çiçek, ardında güçlü bir müzikal miras bıraktı. Ancak bu miras, uzun yıllardır üzerinde durulmayan bir hususu da beraberinde getiriyor: “Haydar Haydar” deyişindeki söz değişikliğini.
1928’de aramızdan ayrılan Âşık Sıdkı Baba, nefesinde “on dört yıl” ifadesini kullanıyor. Buna karşın, Ali Ekber Çiçek’in yaygın olarak bilinen yorumunda “on dört bin yıl”a bürünüyor. Bu durum, rastlantısal değil, bilinçli bir tercih. Zira, Ali Ekber Çiçek’in erken dönem kayıtlarında deyişi, özgün haliyle seslendirdiği, değişikliğin yahut revizyonun daha sonraki yorumlarda ortaya çıktığı, zamanla kalıcılaştığı görünüyor. Ve, 1988 yılında Can Etili tarafından TRT adına notaya alınan eserde resmîyet kazanıyor. “Ondört Bin Yıl Gezdim (Haydar)” adıyla eser, 8 Temmuz 1988 tarihinde TRT Müzik Dairesi Yayınları Türk Halk Müziği Repertuarı’na, Sıra No: 3193 ile dahil ediliyor. Böylece, Âşık Sıdkı Baba’nın “on dört yıl”ı, bir devlet kurumu aracılığıyla, repertuar kaydıyla “on dört bin yıl” olarak resmî kayıtlara aktarılıyor :
18 Ocak 2026 Pazar
İsmail Engin : Almancılar ve Almanya'da Arabeskleşme yahut Almanya'ya Taşınan Arabesk [Video]
İsmail Engin : Almancılar ve Almanya'da Arabeskleşme yahut Almanya'ya Taşınan Arabesk, 2'59'' [15.01.2026]
1960’lı yıllarda çıktık yola. Bir de ad taktılar: “Almancı” - “Yeni döviz kaynağı.” Rakamdık. Çalışacak, para gönderecektik. Gittik. Makine gibi çalıştık. Ama insandık. Yıllar geçti. Geldiğimiz noktada, politik tercihlerimiz bile “makbul” bulunmuyor. Orada – burada vatandaşlık haklarımızı kullanmak, rahatsızlık yaratıyor : “Hor görme garibi”.
“Tutumlu olun, paranızı orada harcamayın, vatana gönderin” dediler. Yetmedi; nasıl tasarruf edeceğimizi, hangi şirkete yatırım yapacağımızı anlattılar. Kimimiz elimizde avucumuzda ne varsa, o vaatlere bağladı. Sonuç? Çoğunlukla kaybedilen ömür, sıfırlanan hayattı. Üryan kalanlar : “Kader”. “Yaktın beni dünya.” Dönmek istedik, dönemedik. Çaresiz yeniden başladık.
Soran olmadı : Bu insanlar nasıl yaşıyor? Örneğin, dil bilmeden, derdini anlatamadan hastane koridorunda, hasta olduklarında ne yapıyorlar?” Şanslıydı kendini anlatabilenler. Anlatamayanların, işi Allah’a ve şifacı niyetine muskacılara kalmıştı :
14 Ocak 2026 Çarşamba
İsmail Engin : Biz Müslüman değiliz Aleviyiz, Genellemesi [Video]
İsmail Engin : Biz Müslüman değiliz; Aleviyiz' Genellemesi, 2'56'' [13.01.2026]
Birey, neye inanıyorsa ve kendini nasıl tanımlıyorsa odur; buna itiraz edilemez. Sorun, bireysel kimlik beyanının bir inanç topluluğunun tamamına teşmil edilmesi, o topluluk adına konuşulmasıyla başlıyor.
Herkes kendi algısını merkeze alıyor; “ben böyleyim, o halde sen de böyle olmak zorundasın” diyerek başkalarını da kendi algılamasının içine yerleştiriyor, bunu şablonlaştırıp farklı düşünenleri dışlıyor.
* * *
Söz konusu tartışma, bugün ortaya çıkmadı; arkasında yıllara yayılan süreç var. Kurumun resmî programıyla yöneticilerinin kamuoyuna yansıyan söylemleri arasındaki derin uçurum da cabası.
Yazılı programı başka şey söylerken, yöneticiler zaman zaman bunun tam tersini dile getirebiliyor.
Programın, “üyeleri”ni kimlik anlamında bu şekilde konumlandırmadığı; İslam dinini kendine göre Sünni inancın dışında yorumladığını vurguladığı aslında açık.
Buna rağmen, programa aykırı görüşlerin kurum içinde dile getirildiği izlenimi seziliyor. O hâlde; ya program değişmeli ya da söylem :
11 Ocak 2026 Pazar
İsmail Engin : Murtaza Demir (1950 – 9 Ocak 2025) [Video]
İsmail Engin : Murtaza Demir (1950 – 9 Ocak 2025), 2'57'' [10.01.2026]
Alevi hareketinin öncü isimlerindendir. Murtaza Demir, yarım yüzyıla yaklaşan mücadelesi boyunca Alevilerin örgütlenmesi, görünürlük kazanması ve hak taleplerinin kamusal alanda dile getirilmesi için yılmadan çalıştı. Bundan dolayı, Devlet Güvenlik Mahkemelerinde ve ağır ceza mahkemelerinde yargılandı.
2 Temmuz 1993’te Sivas’ta düşünce ve sanat insanlarının yakılarak katledildiği Madımak Katliamı’ndan sağ kurtuldu. Madımak Oteli’nin müze yapılması talebini kamuoyuna ilk kez dile getiren Murtaza Demir oldu. Bu çağrı, 10 Temmuz 1993 tarihli Cumhuriyet gazetesinde “Madımak Oteli utanç müzesi oluyor” başlığıyla yer aldı :
8 Ocak 2026 Perşembe
İsmail Engin : Ferdi Tayfur [Video]
İsmail Engin : Ferdi Tayfur, 2'50'' [05.01.2026]
https://youtube.com/shorts/39x3DW5tPYg
Ferdi Tayfur yahut Ferdi Tayfur Turanbayburt, ünlü arabesk sanatçısı. 1945’te doğdu, film ve dublaj sanatçısı Ferdi Tayfur’un adı kondu. 2 Ocak 2025’te aramızdan ayrıldı. Şarkı sözü yazarlığı yaptı; filmler çekti, senaristti, yönetmendi, oyuncuydu. Minareci, Türküola ve Uzelli; onun tanınmasına büyük katkı yapmıştı. 1975-1980 arasında 9 kez altın plak ödülü aldı. “Bırak Şu Gurbeti”, “Almanya Treni”, “Seyyah Oldum”, “Bitmeyen Çile”… Alamancıların dilindeydi. Keza, Denzlingen’de, “Aile filmlerinin garantisidir” mottosuyla çalışan Türk-Kan video ve film stüdyosunda hazırlanmış “Derbeder” [1977], “Yuvasız Kuşlar” [1979], “Boynu Bükük” [1980], “Olmaz Olsun” [1981] gibi videodaki [VHS] filmlerini izler, mendiller elimizde ağlardık. Yani, sıkı bir Kral Ferdi’ciydik :İsmail Engin : Maraş 1909’dan 1978’e ve TBMM'de Maraş’78 [Video]
İsmail Engin : Maraş 1909’dan 1978’e ve TBMM'de Maraş’78, 2'58'' [19.12.2025]
19 - 26 Aralık 1978'de olan Maraş'taki “insanlık suçu”nun devamı, 20 Aralık 1979'da Hatay'da tekrarlanmaya çalışılıyordu. 20 Ocak 1980'de İzmir'de meydana gelen TARİŞ olayları sonucunda, 20 Şubat 1980'de Hatay ve İzmir'de de “Sıkıyönetim” uygulamasına geçildi. Bunlar 12 Eylül'e giden yolda önemli birer dönemeçti... Ancak, Maraş’taki katliam, aynı zamanda Almanya’da örneğin 1979 Ocak ayında Alevilerin de protesto amacıyla Berlin'de sokaklara çıktığı, Alevi örgütlenmesine giden sürecin belli bir dönüm noktasını oluşturuyordu.
Oysa, Maraş 1978'den önce Maraş 1909 vardı. O da "farklı bir dini gruba" [Ermenilere] yönelmişti. Sarayaltı Çarşısı'nda başlayan, Göksun ve Pazarcık'ta da vuku bulan hususlar, "Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Belgelerinde kayıtlı :
Kaydol:
Yorumlar (Atom)