Bu Blogda Ara

Dergi Kapaklarında Alevilik etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Dergi Kapaklarında Alevilik etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

24 Mayıs 2026 Pazar

İsmail Engin : Rehber – (Antalya) Turist Rehberleri Derneği Dergisi : Abdal Musa Özel Sayısı [1994]

[İsmail Engin] Antalya merkezli yayımlanan “Rehber” dergisinin ikinci sayısı, Haziran 1994 tarihinde “Abdal Musa Özel Sayısı” başlığıyla okurla buluşmuştur. Antalya Turist Rehberleri Derneği’nin ücretsiz yayın organı olan dergi, A5 boyutunda hazırlanmış ve toplam 16 sayfadan oluşmuştur.

Derginin ilk sayfasında yer alan künyeye göre, dernek adına sahibi Giray Ercenk’tir. Sorumlu Yazı İşleri Müdürlüğü görevini Kenan S. Canak yürütürken, yayın kurulunda Hüseyin Çimrin, Ö. Selçuk Gür, Süleyman Dingil, Mutlu Güneş ve Erkan Bayar yer almaktadır. Aynı sayfada “İçindekiler” bölümü de vardır.

Ön kapağın üst kısmında büyük harflerle “Rehber Antalya Turist Rehberleri Derneği Dergisi” ibaresi yer almakta, orta-alt bölümde ise Abdal Musa Türbesi’nin fotoğrafı bulunmaktadır.

Dergide ağırlıklı olarak Abdal Musa ve Bektaşilik kültürüne ilişkin yazılar dikkat çekmektedir. Bu kapsamda, Giray Ercenk’in “Rehberant’tan Merhaba... Hemşehrimiz Abdal Musa” [ibid, 2]; Antalya İl Kültür Müdürü Musa Seyirci’nin “Abdal Musa Sultan’ın Hayatı” [ibid, 3-4] başlıklı yazıları öne çıkmaktadır. Ayrıca Hüseyin Çimrin tarafından derlenen “Evliya Çelebi’nin Anlatımı ile Al-i Aba Fukarası Abdal Musa Baba Ziyaretgâhı” [ibid, 5], “Elmalı’da Alanyalı Bir Tekke Ozanı: Kaygusuz Abdal” [ibid, 6-7]  ve “Uçarsu Söylencesi” [ibid, 8] başlıklı çalışmalar da sayının önemli içerikleri arasındadır.

13 Nisan 2026 Pazartesi

İsmail Engin : Sosyal Demokrat Dergisinin Kapak ve Dosya Konusu - Türkiye’de Aleviler ve Alevilik [2012]

[İsmail Engin] “İmtiyaz Sahibi ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü”nün Erol Kızılelma, “Genel Yayın Yönetmeni”nin Aydın Cıngı, “Genel Koordinatör”ün Ercan Karakaş olduğu,;“Yayın Kurulu”na bu isimlerin dışında İnan Dağdelen ve Altan Ertürk’ün dahil bulunduğu “Aylık Siyasi Dergi” “Sosyal Demokrat”ın Eylül 2012’de yayınlanan 48 sayfadan ibaret 21. sayısının dosya konusu “Türkiye’de Aleviler ve Alevilik”tir.

İlgili dosyaya; Emel Sungur “Türkiye’de Alevi Olmak” [ibid, 4-7], Turan Eser “Alevi Talepleri Üzerine Düşünmek” [ibid, 8-10], Kazım Genç “Zorunlu Din Dersi – Hukuki Değerlendirme ve Aleviler Üzerindeki Etkileri” [ibid, 11-13], Ercan Karakaş “Alevilerin Talepleri ve Siyasi Partiler” [ibid, 14-16], Deniz Tansi “AKP Dış Politikasında ‘Alevilik’” [ibid, 17-19] konulu yazılarıyla katkı yaparken, “Serbest Yazılar” kısmında Ali Kenanoğlu’nun “Hatay Gözlemlerim Üzerine” [ibid, 22-25] başlıklı yazısı dikkat çekmektedir. 

“Pir Sultan Abdal 2 Temmuz Kültür ve Eğitim Vakfı Başkanı” Emel Sungur, “Türkiye’de Alevi Olmak” konulu yazısına; 

“Alevilikte Anadolu topraklarında yaşayan bütün inançların etkisi görülür. Alevilik ne İslam’ın özüdür, ne de inanç merkezi cami olan ve Ramazan orucu tutan, namaz kılan insanların oluşturduğu bir inanç, bir yaşam biçimidir.” [ibid, 4]

girişiyle başlamaktadır. 

Sungur, burada “Alevilik tarifi tek şekle sokulamaz” [ibid, 4] vurgusuyla “Yüzyıllardır Alevilik tarifi yapmaya çalışan devlet bugüne kadar bütün yok sayışlara rağmen yok edemediği Aleviliği asla yok edemeyecektir” [ibid, 4] demektedir. 

Yazısında “Emperyalistler, neden dinsel inançlara sarılırlar?” [ibid, 5] sorusunu da sorgulayan Sungur, “Resmi din politikasının Aleviler etkisi” [ibid, 5-6] üzerinde durmaktadır. 

12 Nisan 2026 Pazar

İsmail Engin : Bilim ve Ütopya Dergisinin Kapak ve Dosya Konusu - Anadolu Aleviliği [1996]

[İsmail Engin] “Sahibi”nin Gökyüzü Sanat Ürünleri Ltd. Şti adına Ferit Ülsever; “Yayın Yönetmeni”nin Ender Helvacıoğlu; “Sorumlu Müdür”ün Metin Aktaş’ın olduğı İstanbul merkezli “Aylık bilim ve politika dergisi” Bilim ve Ütopya’nın Ağustos 1996’da yayınlanan 64 sayfalık 26. sayısının kapak paketi “Kökeni, tarihi ve bugünüyle Anadolu Aleviliği” adını taşımaktadır.

Kapak ve dosya konusunun içeriğini Ali Balkız “Çağdaşlaşma ve Alevilik” [ibid, 8-9], Çetin Yetkin “Ha Kızılbaş ha Türk!” [ibid, 9], Baki Öz “Manicilik ve Alevi-Bektaşilikteki izleri” [ibid, 10-11], Nejat Birdoğan “Zorunlu bir yanıt – Batınilik ve Hasan Sabbah” [ibid, 12-14], Haluk Hepkon “Burçay Anger’e yanıt – Tarih gerçekten de hafiflik kaldırmaz” [ibid, 15], İlhan Cem Erseven “Budizm ve Bektaşilikte ortak motifler” [ibid, 16-17], Abdülbaki Gölpınarlı “Mevlevilik ve Bektaşilik” [ibid, 18-19], Yatağanoğlu Alimcan “Oğuzlardan Yatağan Mahmut Sultan” [ibid, 20-21], Niyazi Öktem “Bahailik ve ütopya” [ibid, 21], Bedri Noyan “Bektaşilikte dokunulmayan hayvanlar” [ibid, 22] başlıklı makaleleriyle doldurmaktadır.

Dergide imzasız kaleme alınan “Anadolu Alevilerinin genel görünümü” ile “Tarihte ve günümüzde Alevilik” başlıklı yazılar da vardır.

“Anadolu Alevilerinin genel görünümü” başlıklı yazıda [ibid, 6-7] “Anadolu Aleviliği” için;

“gerek yurdumuzda, gerekse kimi komşu ülkelerin bize teğet bölgelerinde yaşayan bir kesim toplulukların İslamlıkta ve Hıristiyanlıkta bulunmayan bir takım özelliklerle donanmış inanç ve tapınmalarının, özetle dinlerinin ortak adıdır” [ibid, 6]

tanımlaması yapılmakta; devamında şu görüşler ileri sürülmektedir:

“Sınırlarını çizdiğimiz bölgede yaşayan toplulukların inançlarının tümü birbirine eş değildir. Ortak ritleri olduğu gibi birbiriyle benzeşmeyen ritleri de vardır. (...) Bu nedenle Anadolu Aleviliği, bir federasyon da sayılabilir. (...) Söz gelimi; kökenini Şaman dininden alan bir rit, Zerdüşt etkisinde kalan Kürt/Zaza topluluklarına zamanla geçmiş görünmektedir. Adak ağaçlarına bez bağlama bu etkinin tipik örneğidir.

(...) Ele aldığımız inanca ‘Alevilik’ adının verilmesi yuvarlak olarak yüz yıllık bir olgudur.” [ibid, 6]