İsmail Engin : Alevilerde Hızır [Video]

İsmail Engin : Alevilerde Hızır, 1'35'' [12 Şubat 2025]

https://youtube.com/shorts/ElPz8WlWO-A

Ḫiżir – Ḫiżr ya da χiḍr yahut el-Hıdır veya el-Hadr; O ki: Trakya'da Izır, Dersim'de Xızır, genelde Hızır, her yerde hazır ve nazır... Herkesin ocağına uğrasın; darda kalanın carına yetişsin Hızır. Bozatlı Hızır yoldaşınız ve yardımcınız olsun.. Yolunuz düşerse Samandağ'a, ziyaret edin Hz. Hızır Türbesi'ni veyahut Makamı'nı orada.. “Azattır fenâdan geçen Âb-ı hayattan su içen Zulmetin kapısın açan Hızır-sıfat velî gerek Emir halîfe derilen Tâlibe erkân sürülen Bin bir sıfatta görünen Şah Hatâyi Alî gerek” : tam versiyonu için : İsmail Engin : Alevilikte ve Alevilerde Hızır , 10'34'' [12 Şubat 2025] https://youtu.be/t02rgzUMqJk

İsmail Engin : Deyiş, nasıl fon müziği oldu?

[İsmail Engin] Türküyle başladı; barlarla devam etti. “Yapmayın - etmeyin, folklorik olur” dedik… Dinletemedik.

Düğünlerde sürdü yolculuğu.

Arada İslam içi–dışı tartışmalarının ortasında bulduk kendimizi: asimilasyon muydu, değil miydi?

Hatayi’ye “Şii şair”,hatta “Şialaştırmaya giden yolun şairi” diyenler çıktı.

Derneği bile Pir Sultan’ın deyişlerine sahip çıkmadı.

Kul Himmet “misyoner” ilan edildi.

Kaygusuz Abdal’dan cımbızladıkça cımbızladık; ne büyük bir marifet!

Bunların hepsi yaşandı.

“Örgüt” sustu - zira tasfiyeler için işine yaradı - ; “örgütçü” tartışmalarla coştu.

"Deyiş"ten vazgeçildi, folklorik bir türküye dönüştü; dinlerken kendimizden geçtik.

An gelir imam cami kapısında saz çalıp deyiş okursa, işte o zaman seyreyle.

Senin terk ettiğine onun talip olmaması için hiçbir neden yok. Bereket : Henüz bunu akıl eden de olmadı!

Düğmeyi yanlış ilikleyince, deyiş fon müziği de olur, ilahi de olur azizim...

Aklın başına şimdi mi geldi ? Atı alan Üsküdar'ı geçti... | @ismailenginhd [09.02.2026]

İsmail Engin : Enternasyonalizm mi, Aşiretçilik mi? [Video]

İsmail Engin : Enternasyonalizm mi, Aşiretçilik mi?, 2'55'' [03.02.2026]

https://youtube.com/shorts/0l5REVW7jsk

etno-din[i] temelli bir kimlik siyaseti ve iktidar formu... :

İsmail Engin : Şah İsmail - Kimlik Tartışmalarının Öznesi [Video]

İsmail Engin : Şah İsmail - Kimlik Tartışmalarının Öznesi, 2'49'' [30.01.2026]

https://youtube.com/shorts/PZULY3GqvSk

Son dönemde “Rojavayê” ve “Kobanê” adları yüksek sesle telaffuz edilmeye başlanınca, hele ki kimi Alevi çatı örgütleri de “Rojavayê” ve “Kobanê” (Ayn el-Arab) için harekete geçince, ve bazıları da sokağa çıkınca Türkiye’de tuhaf bir refleks devreye girdi: Tarih sahneye çağrıldı. Ve sahneye çağrılan ilk isim de Şah İsmail oldu. Soru tanıdık: Şah İsmail Kürd müydü, Türk müydü? Tartışma hızla iki cepheye ayrıldı. Bir taraf “Kürd'tü” dedi, diğer taraf “Türk”:

İsmail Engin : Alevi Tarihi – Alevilikte Dönüşüm .. Tartışmalardan Kurumsallaşmaya Uzanan Süreç [Video]

İsmail Engin : Alevi tarihi – Alevilikte Dönüşüm .. Tartışmalardan Kurumsallaşmaya Uzanan Süreç, 2'56'' [28.01.2026]

https://youtube.com/shorts/9o9GrdEBZw4

- sınıfsız toplum idealinden idareci sınıfına - "son yıllarda Ocaklar çözülür, dernek ve vakıf örgütlenmelerine dönüşürken Alevi kurumlarında “Başkanlar dönemi” olarak adlandırılabilecek bir değişim de yaşanıyor. Aleviliğe özgü yapıda Ocak, “Dede” ve talip kavramları, yeni dönemdeyse Dernekler, “Pir”ler “Başkanlar” ve Dernek üyeleri ortaya çıkıyor. O güne kadar görülmeyen “Başkanlık” ve yönetim kurulu görevleri; hatta “Onursal Başkan” unvanları oluşuyor. Ve bu durum Alevilikte tarihsel olarak bulunmayan bir idareci sınıfını ve kadrolaşma sürecini beraberinde getiriyor. Yeni – farklı yapı, 'tüzük Aleviliği' olarak adlandırılan kurumsal modelin sonucu.. Gelinen nokta; Aleviliğin, tüzükler aracılığıyla devletle kurumsal bağ kurarak hukuki ve fiili adaptasyon sürecine işaret ediyor."

İsmail Engin : Cemevi - Bir Mekândan Fazlası [Video]

İsmail Engin : Cemevi - Bir Mekândan Fazlası, 2'59'' [25.01.2026]

https://youtube.com/shorts/FO8mCNIEc9A

"'Cemevi' kavramı ilk kez ne zaman kullanıldı? (...) (...) Cemevleri bu dönemde çoğaldı. Ama bir sorun vardı: Cemevleri, yürütmenin de etkisiyle ibadethane olarak değil, dernek ya da vakıf binası olarak tanımlandı. Tabelalarda 'Kültür Derneği', 'Kültür Merkezi', 'Cem Kültür Derneği' yahut 'Cem Kültür Merkezi' yazması da bu yüzden. Bir yanda cem yapılıyor, öte yanda resmî olarak 'ibadet yokmuş' gibi davranılıyordu. Günümüzde halen 'Cemevi Kültür Derneği' veya 'Cemevi ve Kültür Merkezi' kaydına rastlanılmakla birlikte artık doğrudan 'Cemevi' deniliyor. Esasen, Türkiye’nin değişik yerlerinde “dede evi”, “dede damı”, “ meydan evi”, “cem damı”, “baba evi”, “mürebbi evi” ... olarak adlandırılmaktaydı. “Cemevi” kavramınaysa (...) rastlanıyor" :

İsmail Engin : Ali Ekber Çiçek’te Haydar Haydar - Alevi Belleğinde Bir Kayıt Sorunu [Video]

İsmail Engin : Ali Ekber Çiçek’te Haydar Haydar - Alevi Belleğinde Bir Kayıt Sorunu, 2'52'' [19.01.2026]

https://youtube.com/shorts/FEmz7XDluBU

Usta sanatçı Ali Ekber Çiçek, 26 Nisan 2006’da aramızdan ayrılmıştı. Almanya’daki Alevi toplumu içinde çerağların uyanışına katkılarıyla anılan Çiçek, ardında güçlü bir müzikal miras bıraktı. Ancak bu miras, uzun yıllardır üzerinde durulmayan bir hususu da beraberinde getiriyor: “Haydar Haydar” deyişindeki söz değişikliğini. 1928’de aramızdan ayrılan Âşık Sıdkı Baba, nefesinde “on dört yıl” ifadesini kullanıyor. Buna karşın, Ali Ekber Çiçek’in yaygın olarak bilinen yorumunda “on dört bin yıl”a bürünüyor. Bu durum, rastlantısal değil, bilinçli bir tercih. Zira, Ali Ekber Çiçek’in erken dönem kayıtlarında deyişi, özgün haliyle seslendirdiği, değişikliğin yahut revizyonun daha sonraki yorumlarda ortaya çıktığı, zamanla kalıcılaştığı görünüyor. Ve, 1988 yılında Can Etili tarafından TRT adına notaya alınan eserde resmîyet kazanıyor. “Ondört Bin Yıl Gezdim (Haydar)” adıyla eser, 8 Temmuz 1988 tarihinde TRT Müzik Dairesi Yayınları Türk Halk Müziği Repertuarı’na, Sıra No: 3193 ile dahil ediliyor. Böylece, Âşık Sıdkı Baba’nın “on dört yıl”ı, bir devlet kurumu aracılığıyla, repertuar kaydıyla “on dört bin yıl” olarak resmî kayıtlara aktarılıyor :

İsmail Engin : Almancılar ve Almanya'da Arabeskleşme yahut Almanya'ya Taşınan Arabesk [Video]

İsmail Engin : Almancılar ve Almanya'da Arabeskleşme yahut Almanya'ya Taşınan Arabesk, 2'59'' [15.01.2026]

https://youtube.com/shorts/Dsr185q84V0

1960’lı yıllarda çıktık yola. Bir de ad taktılar: “Almancı” - “Yeni döviz kaynağı.” Rakamdık. Çalışacak, para gönderecektik. Gittik. Makine gibi çalıştık. Ama insandık. Yıllar geçti. Geldiğimiz noktada, politik tercihlerimiz bile “makbul” bulunmuyor. Orada – burada vatandaşlık haklarımızı kullanmak, rahatsızlık yaratıyor : “Hor görme garibi”. “Tutumlu olun, paranızı orada harcamayın, vatana gönderin” dediler. Yetmedi; nasıl tasarruf edeceğimizi, hangi şirkete yatırım yapacağımızı anlattılar. Kimimiz elimizde avucumuzda ne varsa, o vaatlere bağladı. Sonuç? Çoğunlukla kaybedilen ömür, sıfırlanan hayattı. Üryan kalanlar : “Kader”. “Yaktın beni dünya.” Dönmek istedik, dönemedik. Çaresiz yeniden başladık. Soran olmadı : Bu insanlar nasıl yaşıyor? Örneğin, dil bilmeden, derdini anlatamadan hastane koridorunda, hasta olduklarında ne yapıyorlar?” Şanslıydı kendini anlatabilenler. Anlatamayanların, işi Allah’a ve şifacı niyetine muskacılara kalmıştı :

İsmail Engin : Biz Müslüman değiliz Aleviyiz, Genellemesi [Video]

İsmail Engin : Biz Müslüman değiliz; Aleviyiz' Genellemesi, 2'56'' [13.01.2026]

https://youtube.com/shorts/KLOAL7W2nwI

Birey, neye inanıyorsa ve kendini nasıl tanımlıyorsa odur; buna itiraz edilemez. Sorun, bireysel kimlik beyanının bir inanç topluluğunun tamamına teşmil edilmesi, o topluluk adına konuşulmasıyla başlıyor. Herkes kendi algısını merkeze alıyor; “ben böyleyim, o halde sen de böyle olmak zorundasın” diyerek başkalarını da kendi algılamasının içine yerleştiriyor, bunu şablonlaştırıp farklı düşünenleri dışlıyor. * * * Söz konusu tartışma, bugün ortaya çıkmadı; arkasında yıllara yayılan süreç var. Kurumun resmî programıyla yöneticilerinin kamuoyuna yansıyan söylemleri arasındaki derin uçurum da cabası. Yazılı programı başka şey söylerken, yöneticiler zaman zaman bunun tam tersini dile getirebiliyor. Programın, “üyeleri”ni kimlik anlamında bu şekilde konumlandırmadığı; İslam dinini kendine göre Sünni inancın dışında yorumladığını vurguladığı aslında açık. Buna rağmen, programa aykırı görüşlerin kurum içinde dile getirildiği izlenimi seziliyor. O hâlde; ya program değişmeli ya da söylem :

İsmail Engin : Murtaza Demir (1950 – 9 Ocak 2025) [Video]

İsmail Engin : Murtaza Demir (1950 – 9 Ocak 2025), 2'57'' [10.01.2026]

https://youtube.com/shorts/h_f6K1aZSYY

Alevi hareketinin öncü isimlerindendir. Murtaza Demir, yarım yüzyıla yaklaşan mücadelesi boyunca Alevilerin örgütlenmesi, görünürlük kazanması ve hak taleplerinin kamusal alanda dile getirilmesi için yılmadan çalıştı. Bundan dolayı, Devlet Güvenlik Mahkemelerinde ve ağır ceza mahkemelerinde yargılandı. 2 Temmuz 1993’te Sivas’ta düşünce ve sanat insanlarının yakılarak katledildiği Madımak Katliamı’ndan sağ kurtuldu. Madımak Oteli’nin müze yapılması talebini kamuoyuna ilk kez dile getiren Murtaza Demir oldu. Bu çağrı, 10 Temmuz 1993 tarihli Cumhuriyet gazetesinde “Madımak Oteli utanç müzesi oluyor” başlığıyla yer aldı :