Bu Blogda Ara

18 Kasım 2026 Çarşamba

İsmail Engin : Alevi Antropolojisi - Müttekâ | Niçin Üç Dedebaba var? Dedebabanın Seçimi Süreci

[İsmail Engin] Bedri Noyan Dedebaba, son tek Dedebaba olarak tarihe geçti.

Esasen, Dedebaba seçimi, 12 Halifebaba tarafından yapılır. Seçimin adresi ise Hacıbektaş Dergâhı’ndaki Meydanevi’dir.

Halifebabalar arasında mücerret olan bir isim varsa, o doğrudan aday kabul edilir. Bununla birlikte, Dedebabanın Halifebabaların uzlaşmasıyla, yani oybirliğiyle seçilmesi esastır.

Şevki Koca’nın aktardığına göre, uzlaşma sağlanamaması hâlinde seçim 11 kez tekrarlanır. 12. oylamada ise en fazla oyu alan kişi Dedebaba seçilir. Seçimlerde adaylar kendine oy kullanmaz. İttifakla seçim gerçekleştiğinde üzerinde uzlaşılan aday kendine oy kullanır ve seçim nihayetlenir. Oyların eşit çıkması durumunda, Hakk’a yürüyen Dedebabanın pazubendi açılır ve üzerinde yazılı olan isim adaysa iki oy almış sayılır.

Ve lakin, günümüzde, Halifebabalar arasındaki görüş ayrılıkları ve seçim usullerine riayet edilip edilmediği bağlamında sorun başlıyor.

Bedri Noyan Dedebabanın Hakk’a yürümesinin ardından, Halifebabalar arasındaki görüş ayrılıklarının belirginleşmesiyle, Ali Haydar Ercan ve Mustafa Eke olmak üzere iki ayrı Dedebaba seçildi.

Mustafa Eke Dedebabanın ardından, Ali Saka Dedebaba, onun temsil ettiği çizgide Dedebabalık makamını üstlendi.

Böylece her iki çizginin de ayrı Halifebabaları ve kendilerine bağlı Babaları oluştu.

Diğer tarafta, Ali Haydar Ercan Dedebabanın Hakk’a yürümesinin ardından gerçekleştirilen seçimler sonucunda, Caner Balım ve Dursun Gümüşoğlu da Dedebabalık makamına oturdu.

Ve sonuçta, bugün ayni makamda üç Dedebaba var!

Üstelik, son seçimlerle ilgili açıklamalar - bildiriler yayımlanıyor. Seçim sırasında Halifebabalar arasında geçen, kurum içindeki sır olarak kalması gereken konuşmalar ve tutumlar, gelecek perspektifleri aleniyet kazanıyor, yazılı açıklamalarla kamuoyuna taşınıyor.

Tek makamda üç Dedebaba: Asıl sorun nerede?

Günümüzde Türkiye’de “neden üç Dedebaba var?” sorusunun cevabı, Dedebabalık makamının temsilinde, seçim usullerine bağlılıkta ve kurumsal uzlaşmanın ne ölçüde sağlanabildiğinde aranmalı.

Ki, Bedri Noyan Dedebabanın ardından yaşanan gelişmeler, Dedebabalık makamında ortak kabul ve birlik sorununun giderek derinleştiğini gösteriyor.

Farklı seçim süreçleri sonucunda, birden fazla kişinin Dedebabalık iddiasıyla posta oturması, doğal olarak şu soruyu gündeme getiriyor:

“Bir makamın birden fazla temsilcisi olabilir mi?”

Bununla birlikte, 12 Halifebaba kuralının da işlemediği görülüyor:

“12 Halifebabadan daha fazla Halifebaba olabilir mi?”

Her şeyden önce, seçimlerin hangi usulle yapıldığı, 12 Halifebabanın iradesinin nasıl tecelli ettiği ve alınan kararların ne ölçüde ortak kabul gördüğü, önem taşıyor.

Ve keza, seçim sürecinde sır olarak kalması gereken konuşmaların, Halifebabaların tutumlarının yazılı açıklamalarla kamuoyuna taşınması da ayrıca yol içinde sorgulanmaya değer. Zira, kurum içindeki ihtilafların kişisel açıklamalar ve karşılıklı iddialarla büyütülmesi, çözümün önünü açmak yerine ayrışmayı derinleştirmekten başka bir işe yaramıyor.

Dedebabalık makamının saygınlığı, posta kimin oturduğunun yan ısra, o makamın hangi ortak iradeyle ve hangi kurumsal meşruiyetle temsil edildiğiyle ölçülüyor. ǀ @ismailenginhd | 18 Kasım 2026

Hamiş | Unutanlar ve bilmeyenler için:

Dedebaba seçiminde “devlet”, son onay makamı olarak, her zaman bir şekilde devrededir ve Osmanlı'da üç nüsha hazırlanan seçim tutanağının ikisi ilgili kurumlara verilirdi.. Nitekim bugün de Arnavutluk’ta “var saydığı problemi, Dedebaba ile” çözmeye çalışıyor.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder