İsmail Engin : Taraf Değiştirmiş Bir Kimlik Siyaseti

[İsmail Engin] Ondan nefret ediyor; hakkında olumsuz ne varsa söyleyebiliyor. Milliyetçi, ulusalcı, tekçi ve dışlayıcı olmakla betimleyebiliyor, konumlandırıyor. Kanı kutsadığını, kimliği kan bağı ve ortak soy üzerinden tanımladığını ileri sürebiliyor.

Ne var ki, kendi konumunu, kendi düşünsel ve toplumsal aidiyet biçimini sorgulama gereğini duymuyor.

Zira, kendisi de "aşiretçi" : Aidiyeti, kimliği ve toplumsal bağı soy ve nesep üzerinden kuruyor.

Bir tarafta aklı hür, vicdanı hür, irfanı hür bireyden söz eden bir düşünce; diğer tarafta soy ve nesep üzerinden biatı, itaati ve sorgusuz bağlılığı esas alan bir zihniyet. Üstelik, kendi düşünsel dünyasını biat kültürü üzerine inşa ediyor; ulus anlayışına karşı çıkarken aşiret düzenine, soy hiyerarşisine ve feodal bağlılık ilişkilerine nedense itiraz etmiyor. Ulusal kimliğin dışlayıcılığını eleştiriyor; ama, aşiret kimliğinin dışlayıcılığına ses çıkarmıyor. Ve, başkasını milliyetçilikle itham ederken, aşiret bağlarıyla kendisini evrensellikle tanımlayabiliyor.

Hülasa, ulusal kimliğin kan bağına, ortak kökene ve soy aidiyetine dayalı yorumlarını - haklı olarak - eleştirirken, aşiretçiliğin yine aynı soy ve nesep üzerinden kurduğu hiyerarşiyi görmezden geldiği yetmiyor, önceliyor.

Başkasının tekçiliğini eleştirirken, kendi aşiretçi reflekslerini; başkasının otoriterliğini eleştirirken kendi biatçılığını sorgulamamak, ilkesel bir karşı çıkışa işaret etmiyor. Oysa bu, taraf değiştirmiş bir kimlik siyasetinin ta kendisi.

Keza, başkasında mahkûm edilen şeyi kendinde meşrulaştırmak; birinde kan bağına dayalı aidiyeti gericilik, diğerinde gelenek ve toplumsal bağlılık olarak sunmak; birinde otoriterliği teşhir ederken diğerinde aşiret hiyerarşisine itaati yüceltmek, düpedüz çifte standart, değil mi?

“Devrim”se, “devrim”; feodaliteye yaslanmıyor.

"Evrensellik"se, “evrensellik”; biattan geçmiyor.

“Özgürlük”se, “özgürlük”, sorgusuz bağlılıkla; “eşitlikse”, “eşitlik”, soy ve nesep hiyerarşisiyle bağdaşmıyor.

Ve, birinin hataları, diğerini doğru; birinin otoriterliği, diğerini otomatik olarak "özgürlükçü" kılmıyor.

Başkasının ideolojik dogmatizmine itiraz ederken, kendi dogmalarını dokunulmaz ilân etmek - kılmak, "kutsamak", eleştirilen zihniyetten kopmayı göstermiyor; bu, onunla sadece yer değiştirmek anlamına geliyor.

Dahası, bir kesim onu Hz. Ali’yle, hatta bunun da ötesinde Hızır’la özdeşleştiriyor; bir başka kesim ise «mezâlim»le ve kanla ilişkilendiriyor. ve fakat, onu mezâlimle ve kanla özdeşleştirenlerin bir kısmı, «Hz. Ali» hakkında da aynı suçlamaları dile getiriyor. Birini “ırkçı” olarak nitelerken, kendisi Orta-Doğu halklarının bir kesimini etnisitesinden dolayı aşağılamaktan çekinmiyor.

“Sorun”, onun kim olduğu, neyi temsil ettiği ya da hangi tarihsel ve inançsal referanslarla anlamlandırıldığını aşıyor; bu referansların hangi ideolojik ve inanç ölçütleriyle - niçin ve kim tarafından - kullanıldığına işaret ediyor. ǀ @ismailenginhd [10.11.2026]